۸ علت بی اختیاری ادرار در زنان (درمان بی اختیاری ادرار در زنان آسان و بدون جراحی)

هیچ چیز بدتر از این نیست که اتفاقات زندگی را نتوان پیش‌بینی کرد! بی اختیاری ادرار در زنان دقیقا یکی از همین مسائل است و بی‌خبر رخ می‌دهد. شاید در باشگاه با کلی انرژی در حال ورزش باشید یا با دوستان‌تان می‌گویید و می‌خندید، اما یک دفعه وجودتان سرشار از نگرانی و شرم می‌شود.

بی اختیاری ادرار به از دست دادن کنترل مثانه و دفع غیرارادی ادرار اشاره دارد. علل اصلی این مشکل اغلب شامل ضعف عضلات کف لگن، بارداری و زایمان، یائسگی و کاهش هورمون استروژن، عفونت‌های ادراری مکرر و سایر موارد است؛ اما با شناخت علائم و علل اصلی می‌توانید برای درمان اقدام کنید.

در این مقاله به ۸ علت بی اختیاری ادرار در زنان و نحوه درمان آسان و بدون جراحی می‌پردازیم. همراه ما باشید.

علائم و نشانه‌های بی اختیاری ادرار در زنان

بی‌ اختیاری ادرار می‌تواند در هر سنی رخ دهد، اما در بین زنان بالای ۵۰ سال شایع‌تر است. این مشکل ممکن است ناشی از یک بیماری موقت یا بیماری زمینه‌ای باشد. اولین گام برای درک علت، شناخت دقیق علائم است. در ادامه به نشانه‌های این عارضه براساس نوع بی اختیاری اشاره می‌کنیم:

نکته مهم: علائم بی اختیاری ادرار ممکن است شبیه سایر بیماری‌ها یا مشکلات پزشکی باشند. همیشه برای تشخیص دقیق مشکل، به نزد پزشک زنان و زایمان بروید.

۸ علت بی اختیاری ادرار در زنان

بی‌ اختیاری ادرار ناشی از تغییرات خاص در عملکرد بدن است که اغلب به دلیل بیماری زمینه‌ای، استفاده از دارو یا شروع یک بیماری می باشد. گاهی اوقات این مشکل اولین و تنها علامت ناشی از عفونت ادراری است. بانوان به احتمال زیاد در دوران بارداری و پس از زایمان یا پس از تغییرات هورمونی یائسگی به بی اختیاری ادرار مبتلا می‌شوند.

در ادامه وارد جزئیات می‌شویم و علل بی‌ اختیاری در بانوان را بررسی می‌کنیم:

۱- بارداری و زایمان

رحم در دوران بارداری در حال رشد است و فشار زیادی روی مثانه وارد می‌کند. به همین دلیل، ظرفیت نگهداری ادرار کم می‌شود. همچنین این فشار باعث شل شدن عضلات کف لگن خواهد شد. سپس این عضلات از مثانه و مجرای ادرار حمایت کافی نمی‌کنند و بی اختیاری ادرار ایجاد می‌شود. این مشکل به‌خصوص در هنگام سرفه، عطسه یا ورزش اتفاق می‌دهد.

زایمان طبیعی نیز می‌تواند عضلات کف لگن را ضعیف کند و بافت‌های اطراف مثانه را کش دهد. زنانی که زایمان طولانی داشته‌اند یا چند بار زایمان کرده‌اند، بیشتر در معرض خطر هستند. حتی بعد از زایمان نیز بعضی از بانوان بی اختیاری را تجربه می‌کنند.

۲- یائسگی

یائسگی باعث کاهش طبیعی سطح استروژن می‌شود. بافت واژن با کاهش استروژن نازک‌تر و خشک‌تر خواهد شد و مجرای ادرار توانایی نگهداری ادرار را از دست می‌دهد. به همین دلیل، احتمال بی اختیاری استرسی (نوعی از بی اختیاری ادرار در زنان) افزایش می‌یابد. نازک شدن باعث می‌شود مثانه و مجرای ادرار در برابر فشارهای شکمی حساس‌تر شوند و احتمال افزایش ریزش ادرار را نتیجه دهند.

۳- عفونت‌های ادراری

عفونت ادراری (UTI) زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌ها وارد هر بخش از دستگاه ادراری، از جمله مثانه و مجرای ادرار شوند. این عفونت‌ها باعث تحریک دیواره مثانه خواهند شد. التهاب ناشی از عفونت یکی از دلایل اصلی کاهش ظرفیت نگهداری ادرار ماست و بی اختیاری موقت ایجاد می‌کند.

علائم شایع عفونت ادراری عبارتند از:

• سوزش ادرار
• ادرار کدر
• درد لگن
• تکرر ادرار
• درد یا فشار در ناحیه زیر شکم
• احساس تخلیه ناقص مثانه
• تب خفیف یا احساس بی‌حالی

نکته مهم: اگرچه در بیشتر موارد عفونت‌ها به مثانه آسیب دائمی نمی‌رسانند، اما عفونت‌های مکرر ممکن است خطراتی مانند آسیب به دیواره مثانه، انتشار عفونت به کلیه‌ها یا افزایش مقاومت بدن به آنتی‌بیوتیک‌ها را به همراه داشته باشند.

۴.- آسیب عصبی

مثانه به شبکه پیچیده‌ای از اعصاب وابسته است که ادرار را ذخیره و تخلیه می‌کند. بیماری‌هایی مثل دیابت، مولتیپل اسکلروزیس، پارکینسون یا آسیب‌های نخاع و لگن می‌توانند این سیگنال‌های عصبی را مختل کنند. وقتی اعصاب پیام را به درستی منتقل نمی‌کنند، مثانه ممکن است به‌طور غیرارادی منقبض شده و بی اختیاری ادرار در زنان ایجاد شود. مسائلی مانند تروما، جراحی یا سکته نیز می‌توانند به اعصاب آسیب بزنند.

۵- تومورهای دستگاه ادراری

تومورهای خوش‌خیم بر روی مثانه یا مجرای ادرار فشار وارد می‌کنند و ظرفیت نگهداری ادرار را کاهش می دهند. از طرفی، تومورهای بدخیم ممکن است به بافت‌های اطراف مثانه نفوذ کرده و کنترل مثانه را به طور کامل از عهده فرد خارج کنند. علائم دیگر شامل خون در ادرار، درد و عفونت‌های مکرر ادراری است.

۶- یبوست

یبوست مزمن تاثیر زیادی روی عملکرد مثانه دارد. وقتی مدفوع در رکتوم جمع می‌شود، فشار روی مثانه و مجرای ادرار افزایش می‌یابد و نگهداری ادرار سخت می‌شود. این فشار می‌تواند به مرور زمان عضلات کف لگن را ضعیف کند و باعث بی اختیاری ادرار در زنان شود. در صورت تکرار، خطر ایجاد بواسیر یا هموروئید نیز وجود دارد.

۷- عوارض جانبی هیسترکتومی (برداشتن رحم)

هیسترکتومی می‌تواند بسته به نوع جراحی و آناتومی بدن فرد، بر کنترل مثانه تاثیر بگذارد. برداشتن رحم ممکن است میزان حمایت مورد نیاز کف لگن از مثانه را کم کند و حتی باعث تغییر موقعیت مثانه از محل اصلی خود شود. هر دوی این عوامل ریسک بی اختیاری استرسی را افزایش می‌دهند.

۸- مصرف زیاد ادرارآورها

ادرارآورها موادی هستند که تولید ادرار را افزایش می‌دهند و مصرف زیاد آن‌ها می‌تواند باعث بی اختیاری ادرار در زنان شود. کافئین موجود در قهوه، چای، نوشابه و نوشیدنی‌های انرژی‌زا باعث تحریک مثانه می‌شوند و احتمال فوریت و تکرر ادرار را افزایش می‌دهد. دوزهای بالای ویتامین C و برخی غذاها مانند شکلات نیز اثرات ادرارآوری خفیف دارند.

علت بی اختیاری ادرار در زنان جوان

برخلاف تصور بسیاری از بانوان که فکر می‌کنند بی اختیاری ادرار تنها در زنان میانسال و پیر اتفاق میفتد، بانوان جوان‌تر هم ممکن است دچار این عارضه شوند.

بی اختیاری ادرار در دختر مجرد یا متاهل اغلب به دلایل زیر رخ می‌دهد:

• مشکل در عضلات کف لگن
• عفونت‌های ادراری
• مشکلات هورمونی (کاهش یا عدم تعادل استروژن)
• اضافه وزن (چاقی مفرط)
• مصرف برخی داروها (ادرارآورها، داروهای ضدافسردگی یا داروهای فشار خون)
• فعالیت‌های بدنی سنگین (تمرین با وزنه سنگین)

علت بی اختیاری ادرار در سالمندان

بی اختیاری ادرار در زنان سالمند اغلب به چند عامل مرتبط با روند طبیعی پیری و مشکلات جسمی و ذهنی مرتبط است. با افزایش سن، عضلات مثانه و کف لگن ضعیف‌تر می‌شوند و ظرفیت ذخیره ادرار کاهش می‌یابد.

همچنین مشکلات حرکتی مانند آرتروز و کاهش توانایی شناختی مانند آلزایمر باعث می‌شوند فرد نتواند سریع به سرویس بهداشتی برود یا سیگنال‌های ادرار را به‌درستی پردازش کند. مسائل دیگری نیز مانند عفونت‌های ادراری، بیماری‌های مزمن و مصرف برخی داروها در بی اختیاری تاثیر دارند.

درمان بی اختیاری ادرار در زنان آسان و بدون جراحی

بی اختیاری ادرار در حد خفیف تا متوسط را می‌توان بدون جراحی بهبود داد. اولین گام اغلب اصلاح سبک زندگی شامل کاهش وزن، مدیریت مصرف مایعات و کاهش محرک‌هایی مثل کافئین است که می‌تواند فشار روی مثانه را کاهش دهند. روش های دیگری نیز وجود دارند که در ادامه بیشتر توضیح می‌دهیم:

درمان خانگی بی اختیاری ادرار

درمان‌های خانگی زیر می‌توانند به بهبود علائم کمک کنند:

ورزش برای بی اختیاری ادرار

تمرینات کگل (Kegel) یکی از روش‌های موثر و ساده برای تقویت عضلات کف لگن و بهبود کنترل ادرار هستند. برای انجام صحیح این تمرینات، ابتدا باید عضلات کف لگن بدن خود را بشناسید. این عضلات زمانی فعال می‌شوند که می‌خواهید جلوی ادرار را بگیرید. حالا عضلات کف لگن را به‌صورت هدفمند منقبض کنید و نگه دارید (در ابتدا حدود ۳ تا ۵ ثانیه)، سپس آرام رها کرده و تکرار کنید. این چرخه را حدود ۱۰ بار پشت سر هم انجام دهید و روزانه ۲ تا ۳ نوبت تمرین کنید.

دارو برای بی اختیاری ادرار

در مواردی که تغییر سبک زندگی و ورزش به تنهایی بی اختیاری ادرار در زنان را حل نمی‌کنند، داروها می‌توانند به کمک شما بیایند. داروهای تجویزی مثل اکسی‌بوتینین، تولترودین، میرابگرون و موارد مشابه، انقباضات غیرارادی مثانه را کاهش داده و تکرر و فوریت را کنترل می‌کنند. مصرف این داروها باید تحت نظر پزشک باشد چون ممکن است عوارض جانبی داشته باشند.

داروی گیاهی برای بی اختیاری ادرار

برخی گیاهان و درمان‌های سنتی برای بهبود عملکرد مجاری ادراری پیشنهاد شده‌اند، اگرچه شواهد علمی قوی در این مورد محدود هستند! در طب سنتی آیوردای هندی، گیاهانی مثل اشواگاندا، شاتاوری، گکشورا، بوناروا و دمنوش‌های تخم شنبلیله یا پودر آمله برای تقویت عضلات مثانه، تعادل هورمونی و حمایت از سلامت ادراری استفاده می‌شوند. البته بهتر است آنها را تحت نظر پزشک مصرف کنید.

نتیجه‌گیری؛ پیشگیری از بی اختیاری ادرار امکان‌پذیر است؟

شما نمی‌توانید از همه انواع بی اختیاری ادرار پیشگیری کنید؛ اما این امکان را دارید با قوی نگه داشتن عضلات کف لگن با تمرینات کگل و حفظ رژیم غذایی مناسب، خطر ابتلا به آن را کاهش دهید. شناخت علائم و علل و همچنین برنامه‌ریزی هدفمند برای درمان، به بهبود کیفیت زندگی شما کمک زیادی می‌کنند. همچنین مراجعه به پزشک معتمد توصیه می‌شود.

سوالات متداول

شایع‌ترین علت بی اختیاری ادرار در زنان چیست؟

علل شایع ضعف عضلات کف لگن به‌دلیل بارداری، زایمان یا افزایش سن هستند.

آیا بی اختیاری ادرار قابل درمان است؟

بله، با تمرینات کف لگن، تغییر سبک زندگی، دارو یا در مواردی جراحی قابل کنترل است.

آیا بی اختیاری ادرار فقط در سنین بالا اتفاق می‌افتد؟

خیر، زنان جوان نیز ممکن است به‌دلایل مختلف به آن دچار شوند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

وقتی بی اختیاری تکرار شود یا بر کیفیت زندگی روزمره تأثیر منفی بگذارد.

درمان قطعی بی اختیاری ادرار در زنان وجود دارد؟

درمان قطعی به نوع بی اختیاری مربوط است، اما با روش‌های مختلف می‌توان آن را به‌طور مؤثر کنترل کرد.